Kołobrzeg A.D. 1945: dawny kurort oceanem ruin

Czytaj dalej
Fot. archiwum
Łukasz Gładysiak

Kołobrzeg A.D. 1945: dawny kurort oceanem ruin

Łukasz Gładysiak

Dwutygodniowa bitwa obróciła w ruinę praktycznie całą zabudowę Kołobrzegu. W takich warunkach rozpoczynała życie polska społeczność miasta.

Do połowy 1944 r. nic nie wskazywało na to, że linia frontu niemiecko-radzieckich oraz niemiecko-polskich zmagań przebiegać będzie dokładnie nad ujściem Parsęty. W ciągu kilku kolejnych miesięcy żołnierze Wehrmachtu zepchnięci zostali do obrony najpierw na Pomorzu, a ostatecznie, w jego środkowej części, właśnie do Kołobrzegu. Boje o Festung Kolberg - twierdzę, która nie miała szans stawić czoła nacierającemu przeciwnikowi, trwały 14 dni.

Zniszczeniu uległo 90 procent miasta

Zacięte walki uliczne zmieniły dawny Kolberg w morze ruin. Dziś szacuje się, że w ogólnym zarysie nieodwracalnemu zniszczeniu uległo blisko 90 proc. przedwojennej substancji miejskiej. Najbardziej zniszczone kwartały znajdowały się w Śródmieściu, które niemal od początku walk znalazło się w zasięgu radzieckiej i polskiej artylerii oraz dzielnicy uzdrowiskowej, gdzie dodatkowe spustoszenie siały pociski dział okrętowych Kriegsmarine, ostrzeliwujących pole walki z Bałtyku.

Wiosną 1945 r. trudno było w Kołobrzegu znaleźć dom, który nadawał się do natychmiastowego zamieszkania. Ulice pełne były gruzów, gdzieniegdzie, regularnie wybuchały pożary inicjowane najprawdopodobniej przez stacjonujących w mieście żołnierzy radzieckich albo grupy szabrownicze plądrujące pozostawione bez opieki domostwa. Dramatyczna była też sytuacja sanitarna. Nie funkcjonował wodociąg, elektryczność oraz sieć gazowa. W zgliszczach bardzo często napotykano rozkładające się ciała cywilów i żołnierzy, którzy stracili życie w trakcie marcowych zmagań. W innych miejscach naprędce zbite krzyże informowały o polowych mogiłach. Jedyne źródło wody - Parsęta, również pełna była zwłok. Miastu przez kilkanaście miesięcy stale towarzyszyła groźba epidemii.

Jak zrujnowany Kołobrzeg witał przybywających tutaj polskich pionierów, w obrazowy sposób oddają spisane przez Jerzego Patana wspomnienia jednej z osadniczek, Barbary Krajewskiej.

Matka się rozpłakała, a ja jej wtórowałam

„Był wczesny świt. Po opuszczeniu peronu dworca kolejowego roztoczył się przed nami niespotykany widok. To nie było miasto, lecz ocean gruzów. Matka się rozpłakała, a ja jej wtórowałam. Tu nie było życia. Poszłyśmy wydeptanymi ścieżkami w pobliże katedry, gdzie mieszkał już mój ojciec. Zapamiętałam Kołobrzeg jako jedno wielkie rumowisko”.

Fotografie stanowiące uzupełnienie niniejszego artykułu wykonane zostały w 1945 r. Część z nich stanowi dokumentację zniszczeń wykonaną tuż po zakończeniu marcowych walk. Pochodzą ze zbiorów Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu oraz Archiwum Jerzego Patana. Za możliwość skorzystania z nich składamy serdeczne podziękowania. A

Nie funkcjonował wodociąg, nie było prądu, nie działała także sieć gazowa

Łukasz Gładysiak

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2025 Polska Press Sp. z o.o.

Dokonywanie zwielokrotnień w celu eksploracji tekstu i danych, w tym systematyczne pobieranie treści, danych lub informacji z niniejszej strony internetowej, w tym ze znajdujących się na niej publikacji, przy użyciu oprogramowania lub innego zautomatyzowanego systemu („screen scraping”/„web scraping”) lub w inny sposób, w szczególności do szkolenia systemów uczenia maszynowego lub sztucznej inteligencji (AI), bez wyraźnej zgody Polska Press Sp. z o.o. w Warszawie jest niedozwolone. Zastrzeżenie to nie ma zastosowania do sytuacji, w których treści, dane lub informacje są wykorzystywane w celu ułatwienia ich wyszukiwania przez wyszukiwarki internetowe. Szczegółowe informacje na temat zastrzeżenia dostępne są tutaj.