Madonna pod jodłami: niezwykle cenny obraz można podziwiać w Toruniu

Czytaj dalej
Fot. Grzegorz Olkowski
Marek Nienartowicz

Madonna pod jodłami: niezwykle cenny obraz można podziwiać w Toruniu

Marek Nienartowicz

W Ratuszu Staromiejskim w Toruniu można podziwiać obraz "Madonna pod jodłami" autorstwa Lucasa Cranacha Starszego. Muzeum Okręgowemu udostępniło go wrocławskie Muzeum Archidiecezjalne.

Obraz będzie można oglądać do końca 2022 roku. W majówkę jest to możliwe w szczególnych okolicznościach. Zaplanowano spotkania przy nim z kurator Anną Kroplewską-Gajewską - od soboty 30 kwietnia do wtorku 3 maja codziennie o godzinie 12.

Lucas Cranach starszy należy do głównych przedstawicieli niemieckiego renesansu, chociaż często zmieniał swój styl w malarstwie, balansując między późnym gotykiem, renesansem a manieryzmem.

Pełna wdzięku i elegancji Madonna

Prezentowany w Toruniu obraz przedstawia pełną wdzięku i elegancji Madonnę, która podtrzymuje nad poduszką Dzieciątko Jezus. Relacja miedzy nimi – skupiona i pełna wzajemnego oddania – jest kluczowa w odbiorze dzieła. Dzieciątko trzyma w dłoniach kiść winogron, które jest symbolem Eucharystii i Odkupienia. Duże znaczenie ma także delikatny woal, który przykrywa włosy Madonny i okala od dołu ciało Chrystusa – nawiązując do całunu, staje się w kompozycji także symbolem przyszłego cierpienia. Ozdobnymi zakończeniami poduszki są jubilerskiej roboty jabłka granatu, którego dojrzałe ziarenka uwidaczniają się spod pękniętej skorupy, symbolizując także miłość jak i cały Kościół. To symboliczne pogłębienie nie odbiera scenie jej naturalnego realizmu – urzekającej uczuciem miłości i ciepła. Madonna w całej swej świętości jest także młodą, piękną kobietą, której pogłębiona psychologicznie twarz oddaje uczucia matek w ogóle.

-Tło tej rodzinnej sceny stanowi pejzaż, który przedstawia zalesione pagórki i góry o ostrych zboczach skalnych z zamkiem na szczycie. Znaczenie drzew iglastych (tu w obrazie jodeł) w symbolice chrześcijańskiej odnosić się może do nadziei oraz „do dziedzictwa niezniszczalnego, niepokalanego i niewiędnącego” (1 P 1,4). To dziedzictwo ukazane jest przez Cranacha niezwykle drobiazgowo z botaniczną dokładnością, ale także z fantazją. Widać, że Cranach podchodzi do przyrody z pietyzmem i szczerym zachwytem, które wyniósł ze szkoły naddunajskiej - wyjaśnia Anna Kroplewska-Gajewska.

Sposób malowania obrazu stanowi najlepszy przykład twórczości Cranacha, który wykształcony był według zasad niemieckiego średniowiecznego warsztatu, stając się z czasem wybitnym przedstawicielem renesansu europejskiego. Kompozycja osób zamknięta jest w formie trójkąta, podkreślonego skierowanym ku środkowi obrazu kształtem drzew w tle. Szczególnie uwypukla to smukła brzoza po lewej. Delikatna karnacja twarzy Madonny lśni otoczona nad wyraz naturalnie przedstawionymi długimi włosami. Jej świętość zaznaczona została aureolą, którą tworzą drobniutkie, zaledwie widoczne kreseczki wokół głowy. Obraz w lewym dolnym narożniku sygnowany jest uskrzydlonym wężem – znakiem Cranacha Starszego i jego warsztatu.

Oryginał wrócił 10 lat temu

"Madonna pod jodłami" postrzegana jest przez wielu znawców za najpiękniejszą spośród licznych Madonn, które stworzył Cranach. Otrzymał ją w darze od Johanna Hessa syn krakowskiego burmistrza, profesor Akademii Krakowskiej, biskup wrocławski – Johann Thurzo, który w 1517 roku umieścił ją w kaplicy pw. Czternastu Wspomożycieli (obecnie pw. św. Jana Ewangelisty) w katedrze wrocławskiej. W XX wieku zdecydowano o przeniesieniu dzieła do katedralnego skarbca. W czasie II wojny światowej obraz ewakuowano najpierw do Henrykowa, później do Kłodzka. W 1945 roku, po zakończeniu wojny, przywieziono obraz wrocławskiego Muzeum Archidiecezjalnego. W latach 1946–1947 ksiądz Siegfrid Zimmer i malarz Georg Kupke wykonali potajemnie kopię obrazu, oryginał zaś ten pierwszy wywiózł w 1947 roku do Niemiec. W Muzeum Archidiecezjalnym pozostała kopia "Madonny pod jodłami", co zostało odkryte w 1961 roku przez konserwatorkę Muzeum Narodowego we Wrocławiu Danielę Stankiewicz.

Pozostało jeszcze 12% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 2,46 zł dziennie.

    już od
    2,46
    /dzień
Marek Nienartowicz

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.nowosci.com.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2022 Polska Press Sp. z o.o.